فصل دوم قيام محمد ديباج ، فرزند امام جعفر صادق عليه السّلام از جمله قيام‌هاى شيعى عصر عباسى اول ، قيام محمد بن جعفر بن محمد بن على بن حسين بن على بن ابى طالب ، مشهور به ديباج در دورهء مأمون عباسى است . اين قيام در سال 200 ق در سرزمين حجاز اتفاق افتاد . پيشواى جديد محمد ديباج از فرزندان امام جعفر صادق عليه السّلام امام شيعيان اماميه ( وفات 148 ق ) است . « 1 » پسران آن حضرت عبارتند از : محمد ، اسماعيل ، عبد الله افطح ، موسى ، اسحاق و على . « 2 » پس از وفات امام جعفر صادق عليه السّلام ، گروهى از شيعيان مدعى امامت محمد شدند و در اين ادعا به گفتار امام صادق عليه السّلام استناد مىكردند كه در دوران كودكى محمد به شيعيان خود فرمود : « از پدرم « 3 » شنيدم كه فرمودند : زمانى كه صاحب فرزندى شبيه من شدى ، نام مرا بر او بگذار ، همانا او شبيه من و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله است . » « 4 » اصحاب ملل و نحل ، معتقدان به

--> ( 1 ) . ابن خلكان ، وفيات الأعيان ، ج 5 ، ص 90 . ( 2 ) . ابن صباغ ، الفصول المهمة ، ص 212 . ( 3 ) . امام محمد باقر عليه السّلام كه به سال 114 ق وفات يافتند ، پدر ايشانند . ( 4 ) . نوبختى ، فرق الشيعه ، ص 64 - 65 / شهرستانى ، الملل و النحل ، ج 1 ، ص 167 .